Monday, October 18, 2021
HomeĐịa lí nhân vănTết Hàn Thực và những ý nghĩa đặc biệt gắn liền với...

Tết Hàn Thực và những ý nghĩa đặc biệt gắn liền với lịch sử Việt Nam

Tết Hàn thực được bắt nguồn từ Trung Quốc gắn liền với câu chuyện về một trọng thần nước Tấn thời Xuân Thu, nhưng theo lịch sử Việt Nam ghi chép lại, chính vua Trần Nhân Tông khẳng định rằng Hàn thực là “phong tục An Nam theo cổ nhân” trước sứ giả nhà Nguyên, ngày Tết Hàn thực đối với người dân Việt Nam mang một dấu ấn riêng và có ý nghĩa vô cùng đặc biệt.

Nguồn gốc và ý nghĩa ngày Tết Hàn thực đối với người dân Trung Quốc

Theo nghĩa chữ Hán, “Hàn” là lạnh, “thực” là ăn, “Tết Hàn thực” là tết ăn đồ lạnh. Phong tục cổ truyền này có nguồn gốc theo một câu chuyện ly kỳ truyền tụng nhiều đời.

Chuyện kể rằng vào đời Xuân Thu (770 – 221), Vua Tấn Văn Công nước Tấn gặp loạn nên phải bỏ nước lưu vong sống cảnh nay trú nước Tề, mai ở nước Sở. Một hiền sĩ tên là Giới Tử Thôi theo phò Vua trên đường lánh nạn, lương thực cạn kiệt đã phải lén cắt một miếng thịt đùi mình nấu lên dâng Vua. Vua ăn xong, hỏi ra mới biết đem lòng cảm kích vô cùng.

Giới Tử Thôi theo phò Vua Tấn Văn Công trong vòng 19 năm, cùng nhau nếm mật nằm gai, khổ luyện thành tài. Về sau, Tấn Văn Công giành lại được ngôi vương, trở về làm Vua nước Tấn, phong thưởng rất hậu cho những người có công nhưng lại quên mất Giới Tử Thôi.

Ý nghĩa ngày Tết Hàn Thực

Dù có nguồn gốc từ Trung Quốc nhưng Tết Hàn thực của người Việt vẫn mang những sắc thái riêng

Giới Tử Thôi cũng không oán giận gì, cho rằng những việc đó đâu có gì đáng nói. Vì thế, ông về nhà đưa mẹ vào núi Điền Sơn ở ẩn. Tấn Văn Công về sau nhớ ra, cho người đi tìm nhưng vì là người không tham danh vọng, Tử Thôi nhất quyết không quay về lĩnh thưởng, Vua ra lệnh đốt rừng nhằm thúc ép Tử Thôi quay về. Không ngờ Tử Thôi quyết chí, 2 mẹ con cùng chịu chết cháy trong rừng. Hôm ấy là ngày 3.3 Âm lịch.

Nhà Vua hối hận cho lập miếu thờ. Hàng năm, cứ đến 3.3 Âm lịch dân bị cấm dùng lửa nấu ăn, ngay cả việc làm cỗ cúng cũng phải làm từ hôm trước, đây được coi là ngày Tết Hàn thực.

Ngày Tết Hàn thực có ý nghĩa riêng biệt gắn liền với lịch sử Việt Nam

Mặc dù có nguồn gốc từ Trung Quốc nhưng Tết Hàn thực của người Việt vẫn mang những sắc thái riêng. Đây là một dịp để người Việt hướng về nguồn cội, tưởng nhớ ân đức tổ tiên. Vào ngày này, người Việt không kiêng lửa, vẫn nấu nướng bình thường. Điều đặc biệt, người Việt còn sáng tạo nên bánh trôi, bánh chay là những thức ăn nguội tượng trưng cho Tết Hàn thực.

Tuy nhiên theo nhiều tài liệu, phong tục cũng như món ăn trong Tết Hàn Thực của người Việt có phần khác với Trung Quốc và mang những nét riêng. Theo như lịch sử Việt Nam ghi chép lại, vào năm 1292, chính vua Trần Nhân Tông còn khẳng định rằng Hàn thực là “phong tục An Nam theo cổ nhân” trước sứ giả nhà Nguyên.

Nguồn gốc của bánh trôi nước gắn liền với lịch sử hào hùng của dân tộc

Điều đó chứng tỏ được rằng, Hàn thực là phong tục của người Việt xưa, là dịp người Việt thờ cúng và nhớ về tổ tiên, cội nguồn, chứ không mang nét văn hóa của Tết Hàn Thực Trung Quốc.

Theo quan niệm truyền thống của người dân Việt Nam, trong ngày này, các gia đình chuẩn bị những đĩa bánh trôi, bánh chay và thành kính dâng lên bàn thờ để cầu mong tổ tiên và các vị thần linh phù hộ.

Theo đó, nhiều chị em tự nặn bánh trôi, bánh chay để dâng lên tổ tiên. Thay vì những đĩa bánh chỉ có màu trắng như truyền thống, vài năm gần đây, các chị em đã sáng tạo ra những đĩa bánh có màu sắc đa dạng.

Ý nghĩa ngày Tết Hàn thực gắn liền với người dân Việt Nam
Những chiếc bánh được các mẹ nội trợ nhào nặn tỉ mỉ đến từng chi tiết  Ảnh: Duyen Nguyen.
Ý nghĩa ngày Tết Hàn thực gắn liền với người dân Việt Nam
Không chỉ an toàn, đẹp mắt, bánh còn được kỳ công trang trí bằng những chiếc đĩa có hình dáng độc lạ. Ảnh: Vũ Minh Điệp.
Ý nghĩa ngày Tết Hàn thực gắn liền với người dân Việt Nam
Bánh trôi tạo hình hoa lá thường không sắc nét lắm, nhưng nếu phối màu hài hoà sẽ vẫn rất bắt mắt. Ảnh: Lê Thu Hương.
Ý nghĩa ngày Tết Hàn thực gắn liền với người dân Việt Nam
Mâm cỗ cúng Tết Hàn thực của bạn Mến Nguyễn.

Thay vì đĩa bánh tròn chỉ có màu trắng truyền thống, nhiều chị em nội trợ đã truyền tai nhau công thức tạo bột màu bằng các thành phần tự nhiên và nặn bánh trôi bánh chay nhiều màu sắc với các hình thù đẹp mắt, hấp dẫn.

Ý nghĩa ngày Tết Hàn thực gắn liền với người dân Việt Nam
 Tết Hàn Thực của các bạn mẫu giáo. Ảnh: Nguyễn Hà.
Ý nghĩa ngày Tết Hàn thực gắn liền với người dân Việt Nam
Bánh trôi tạo hình thú cưng. Ảnh: Huyền Thu.
Ý nghĩa ngày Tết Hàn thực gắn liền với người dân Việt Nam
Ảnh: Huyền Thu.
Ý nghĩa ngày Tết Hàn thực gắn liền với người dân Việt Nam
Ảnh: Đặng Kim Ngọc.

Bánh trôi bánh chay dưới bàn tay của những bà mẹ đảm không chỉ là hình tròn đơn giản như xưa mà còn nặn các hình con thú ngộ nghĩnh để thu hút trẻ con.

Ý nghĩa ngày Tết Hàn thực gắn liền với người dân Việt Nam
Bánh trôi cũng phải đẹp mới chịu. Ảnh: Nguyễn Thủy.

Sau khi làm bánh trôi bánh chay, thực hiện nghi lễ cúng Tết Hàn thực, chị em nội trợ lại chia sẻ hình ảnh về thành quả của mình và lan tỏa tình yêu bếp núc đến nhiều người khác trong cộng đồng. Mỗi người lại có 1 ý tưởng sáng tạo riêng, tạo nên một thế giới ẩm thực vô cùng phong phú và chưa bao giờ có hồi kết.

Ý nghĩa ngày Tết Hàn thực gắn liền với người dân Việt Nam

Chế biến từ các nguyên liệu rất an toàn, tự nhiên như: gấc, hoa đậu biếc khô, hạt dành dành, lá cẩm, bột matcha trà xanh…

Ý nghĩa ngày Tết Hàn thực gắn liền với người dân Việt Nam
Bánh trôi nước hình trái cây và hoa. Ảnh: Học làm bánh.
RELATED ARTICLES

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Most Popular

Recent Comments